Een groep van ongeveer veertig klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR) heeft zaterdagmiddag de toegang tot de A12 in Den Haag kortstondig geblokkeerd. Nadat vrijdag twee doden vielen in de staart van een file bij een boerenprotest, heeft XR ‘er best over nagedacht’ om de actie af te blazen, ‘maar de klimaatcrisis is te belangrijk’.

Rond 14.15 uur ging het grootste deel van de groep de weg op bij de Boslaan, waarna de demonstranten net voor de tunnelbak van de Utrechtsebaan werden tegengehouden door de politie. Daar rolden ze diverse spandoeken uit, zaten ze op het asfalt en aten ze koekjes en mandarijnen.

Bij het begin van de actie klonk een hoop getoeter van auto’s. Diverse automobilisten reden over de stoep en de middenberm of tegen het verkeer in om de blokkade te omzeilen.

Het protest was niet aangekondigd bij de gemeente Den Haag en werd op last van burgemeester Jan van Zanen ontbonden. Die gaf ‘onmiddellijk’ het bevel tot ontruiming toen hij om 14.12 uur van de demonstratie op de hoogte werd gesteld.

‘Te belangrijk’

Om 15.15 uur riep de politie de activisten op om te vertrekken. Rond 15.30 uur sleepten agenten de eerste demonstranten weg.

Een half uur later werd de rijbaan richting Utrecht weer volledig vrijgegeven voor het verkeer. Alle circa veertig aanwezigen zijn aangehouden en overgebracht naar het stadion van ADO Den Haag, waar ze ‘zonder consequenties’ weer zijn vrijgelaten.

Het dodelijke ongeval in een file richting een boerenprotest, een dag eerder, had plaats op de A59 bij Heesch. Daarbij waren tractoren betrokken die via de snelweg onderweg waren naar Den Bosch.

Maar XR vond de tragische gebeurtenis geen reden om de Haagse plannen te wijzigen: daarvoor is de klimaatcrisis ‘te belangrijk’. Ook benadrukte de groep dat de situatie op de A12 anders is.

Demonstreren is een grondrecht, aldus een XR-lid, en er is volgens hem bovendien nog veel onduidelijk over de toedracht van de ongeval. „We zijn de weg op gegaan bij een zebrapad. Op een stuk waar de maximale snelheid 50 kilometer per uur is.”

Medeleven

Volgens de actievoerders hebben enkele activisten wel afgezegd, omdat zij waren geschrokken van het ongeluk. „Het is ook gruwelijk wat er is gebeurd.” Diverse activisten betuigden ter plekke hun medeleven via de livestream van de groep.

Premier Rob Jetten noemde snelwegprotesten, waarbij tractoren de vrije doorgang op de snelweg blokkeerden, vrijdag een ‘volstrekt onacceptabele situatie’. Van Zanen sluit zich daar zaterdag bij aan. „Zoals de premier terecht stelt: het is onbegrijpelijk en onacceptabel”, zegt hij in een reactie.

De ‘tragedie’ laat volgens de burgemeester zien dat ‘niet elke locatie geschikt is om actie te voeren’ en dat dit op snelwegen ‘levensgevaarlijk kan zijn’. Demonstreren is weliswaar een grondrecht, maar als dit niet veilig kan, legt hij beperkingen op, zegt Van Zanen.

De burgemeester noemt het deze zaterdag essentieel dat overtreders van de wet worden bestraft. Daarom herhaalt hij het pleidooi dat hij in 2023 deed aan het adres van Tweede Kamerleden om maatregelen te nemen tegen de ‘straffeloosheid’ rondom demonstratie ‘waarvan soms sprake is’.

‘Ingrijpende maatregelen’

Bij een Haagse snelwegdemonstratie een week eerderwerden 45 aanhoudingen verricht. In de meeste gevallen omdat de actievoerders niet met agenten meewerken toen zij van de weg werden gehaald. Een van hen werd opgepakt voor mishandeling van een agent: hij weigerde bij zijn aanhouding mee te werken en beet een politiemedewerker in de arm.

De klimaatactivisten zijn op 19 september opnieuw van plan om de A12 te bezetten. Volgens XR moet dit een grotere blokkade worden.

De groep legde het verkeer op deze plek in Den Haag naar haar zeggen al vijftig keer eerder stil door de weg op te lopen. Op die manier wil XR afdwingen dat ‘ingrijpende maatregelen’ worden genomen waardoor een ‘systeemverandering’ op gang komt in de strijd tegen klimaatverandering. Daarbij wordt onder meer gedoeld op het afschaffen van alle fossiele subsidies.