Zwarte Piet is in Nederland en België traditioneel de hulp van Sinterklaas tijdens het sinterklaasfeest. Volgens de overlevering komen Sinterklaas en Zwarte Piet elk jaar in november met de stoomboot uit Spanje aan om cadeaus en snoepgoed te brengen.

In de loop van de tijd zijn zowel zijn gedaante als zijn algehele rol in het Sinterklaasfeest verschillende malen veranderd. Zo ontwikkelde hij zich gaandeweg van boeman en knecht tot speelse en vaak ondeugende kindervriend. Aanvankelijk was er verder maar één Zwarte Piet en in veel verhalen en in veel traditionele sinterklaasliedjes wordt de naam Zwarte Piet dan ook alleen in het enkelvoud gebruikt. Sedert het midden van de 20e eeuw zijn er vaak meer (zie verder geschiedenis).
Inmiddels wordt het traditioneel zwarte uiterlijk van de figuur van Zwarte Piet steeds meer vervangen door de roetpiet. In 2026 toont onderzoek aan dat 72% van de Nederlanders thuis nog over Zwarte Piet praat en het een discussie uit de randstad wordt genoemd.
De politie heeft een groep mensen verkleed als zwarte piet aangesproken bij het oude gemeentehuis van Grave. De groep wil mogelijk een protestactie houden tijdens de landelijke Sinterklaasintocht.
De gemeente laat weten dat ze op de hoogte is van de demonstatie. Zolang de groep zich aan de regels houden, zijn ze welkom in het centrum, aldus een woordvoerder van de gemeente.