Hoe frustrerend de zoektocht naar een plek is, weet Jaantje van Boxtel (61) uit Breda. Ze woont al dertien jaar tegen haar zin in een appartement, nadat haar oude woonwagenkamp werd opgedoekt. Even gloorde er hoop toen er plekken beschikbaar kwamen in een nieuwbouwwijk. Maar die hoop verdween in de prullenbak: de gemeente kiest daar voor huurhuizen.

Altijd een reden
Bart Hülters van Woonwagenbelangen Breda reageert er murw op. “De gemeente heeft het uitsterfbeleid veranderd in het uitstelbeleid. Er is altijd een reden om geen woonwagenkamp te bouwen. De ene keer vanwege de weerstand vanuit de buurt, de andere keer vanwege een stankcirkel of het is te duur. Er is altijd iets. Er is nog geen paal de grond ingegaan voor die 29 beloofde plekken.”

De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen herkent dat gevoel. Volgens de ombudsman worden Sinti en Roma nog altijd gediscrimineerd en uitgesloten. Dat merken ze bij het zoeken naar werk, het aanvragen van een hypotheek voor hun woonwagen en het afsluiten van een verzekering. Sommigen voelen zich daardoor gedwongen hun achtergrond en cultuur verborgen te houden. De ombudsman roept de overheid op nu echt werk te maken van meer woonwagenplekken.

Duizenden plekken tekort

Het zogenoemde uitsterfbeleid stopte in 2018 officieel. Bij dat beleid werden plekken die vrijkwamen niet opnieuw uitgegeven. Toch is het tekort aan standplaatsen sindsdien nauwelijks kleiner geworden.

In de afgelopen drie jaar kwamen er landelijk maar 99 standplaatsen bij, terwijl er naar schatting vierduizend tot misschien wel achtduizend nodig zijn. Gemeenten wijzen onder meer op hoge kosten, te weinig grond, weerstand van omwonenden en politieke onwil. Sinti, Roma en reizigers merken dat het uitsterfbeleid in een andere vorm doorgaat.

Brabant heeft de meeste standplaatsen van alle provincies, maar hier is het aantal sinds 2018 alleen maar gedaald. De provincie telt 1715 plekken, 25 minder dan in 2018. Brabantse gemeenten zeggen dat ze 286 nieuwe standplaatsen willen. Van die plekken zijn er 84 zo goed als geregeld voor 2027.

Lange wachtlijsten
In Breda gaf de gemeente in 2024 toe dat er in het verleden te weinig oog was voor de behoefte aan standplaatsen. Ze kondigde toen meer plekken aan. Niet alleen in Breda zijn de wachtlijsten voor woonwagenbewoners lang. Ook in Made, Bergen op Zoom, Woensdrecht, Waalwijk, Helmond moeten mensen lang wachten.

De frustratie en het wantrouwen onder woonwagenbewoners komen dus ergens vandaan. Het aantal standplaatsen in Brabant is sinds het verbod op het uitsterfbeleid niet gegroeid, terwijl gemeenten samen honderden nieuwe plekken zeggen te willen maken.

De vraag voor de komende jaren is daarom niet alleen hoeveel plekken er op papier bijkomen. Het gaat er vooral om wanneer woonwagenbewoners er echt kunnen wonen.