De voormalige Bosnisch-Servische opperbevelhebber Ratko Mladic is op 84-jarige leeftijd overleden. Dat melden Servische staatsmedia. Mladic werd tot levenslang veroordeeld voor genocide en misdaden tegen de menselijkheid vanwege zijn gruwelijke rol in de Bosnische Oorlog (1992-1995).

Mladic werd veroordeeld door het Joegoslaviëtribunaal en zat vast in de gevangenis in Scheveningen. De Verenigde Naties hebben daar een aparte afdeling onder eigen leiding.

De massamoord in Srebrenica

Tijdens de Bosnische Oorlog kwamen zeker honderdduizend mensen om het leven en raakten ruim twee miljoen mensen ontheemd. Mladic was de hoofdverantwoordelijke voor het absolute dieptepunt van dat conflict: de massamoord in Srebrenica in juli 1995.

Onder zijn leiding vermoordden Bosnisch-Servische troepen zo’n achtduizend Bosnische moslimmannen en -jongens. Nederlandse VN-militairen (Dutchbat) moesten de enclave destijds beschermen, maar konden de genocide niet voorkomen.

Hoewel het Joegoslaviëtribunaal al in 1996 jacht op hem maakte, wist Mladic zich vijftien jaar lang in Servië schuil te houden. Pas in mei 2011 werd hij gearresteerd. Destijds kampte hij al met verlammingsverschijnselen door eerdere beroertes.

Tekst gaat verder onder deze beroemde video van de ontmoeting tussen de Nederlandse VN-commandant Thom Karremans en Mladic tijdens de val van Srebrenica in juli 1995:

Tot het einde geen berouw

In 2017 werd Mladic door het tribunaal in Den Haag veroordeeld tot levenslang. In hoger beroep handhaafden VN-rechters die straf. Mladic toonde nooit berouw; hij vond dat hij als beroepsmilitair slechts zijn plicht had gedaan om zijn land te verdedigen.

Zijn advocaten pleitten tevergeefs voor vrijspraak en claimden dat hij niet verantwoordelijk kon worden gehouden voor de misdaden van zijn ondergeschikten.

Ook de aanklagers gingen destijds in beroep: zij wilden dat Mladic voor nog meer misdaden in een groter gebied zou worden veroordeeld, maar de generaal werd vrijgesproken van het verjagen van niet-Serviërs uit een aantal dorpen aan het begin van de oorlog.

Mladic’ politieke baas, Radovan Karadžić, kreeg in 2019 in hoger beroep ook levenslang voor genocide en zit zijn straf uit in een Britse cel.

Gemengde gevoelens over de straf

Toen Mladic in juni 2021 in hoger beroep definitief tot levenslang werd veroordeeld, zorgde dat voor veel emoties op het plein voor het tribunaal in Den Haag. Er was opluchting, maar ook ontevredenheid.

Veel nabestaanden en overlevenden hadden gehoopt dat Mladic ook veroordeeld zou worden voor het extreme geweld in andere Bosnische gemeenten, zoals Prijedor.

„We zijn blij dat hij is veroordeeld, maar we hoopten op meer”, zei een overlevende destijds. Een moeder die haar man en kinderen verloor, noemde het vonnis ‘gerechtigheid’, maar voegde eraan toe dat het haar gezin niet terugbrengt.

Ook voor Nederlandse veteranen was de uitspraak beladen. Dutchbatter Remko de Bruijne, die destijds bij de uitspraak aanwezig was, zag het oordeel als een ‘afsluiting van een hoofdstuk in het boek van Srebrenica’.

Wel had hij oog voor het leed van de Bosniërs. „Hoewel het vonnis in hoger beroep een goede uitkomst is voor de Nederlandse ex-militairen, kunnen zij zich goed voorstellen dat het bij de overlevenden gemengde reacties oproept.”

Laatste levensmaanden

De gezondheid van Mladićcging in de cel hard achteruit. Hij leed aan cognitieve stoornissen en kreeg palliatieve zorg. Vorig jaar vroegen zijn advocaten nog om zijn vrijlating, nadat artsen lieten weten dat zijn resterende levensverwachting nog maar in maanden te tellen was.