Het is 13 jaar geleden dat prins Friso op 44-jarige leeftijd overleed. Als tweede zoon van prinses Beatrix (88) en prins Claus koos hij voor een leven buiten de schijnwerpers met zijn grote liefde Mabel (57) en hun twee dochters. De gevolgen van een noodlottig ski-ongeluk in Lech werden de prins uiteindelijk fataal. Dit is zijn verhaal.

“Al op jonge leeftijd staat hij bekend als bijzonder intelligent”

Jeugd

Johan Friso Bernhard Christiaan David werd op 25 september 1968 geboren als tweede zoon van de toenmalige prinses Beatrix en prins Claus. Zijn oudere broer Willem-Alexander was een jaar eerder geboren, zijn jongere broer Constantijn kwam in 1969 ter wereld.

Friso koos voor een technische en internationale loopbaan. “Al op jonge leeftijd stond hij bekend als bijzonder intelligent”, vertelt royaltydeskundige Annemarie de Kunder. Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst studeerde hij onder meer Mechanical Engineering aan de University of California in Berkeley en Lucht- en Ruimtevaarttechniek aan de Technische Universiteit Delft, waar hij in 1994 zijn ingenieurstitel behaalde.

Friso bouwde vervolgens een professionele carrière op. “Terwijl zijn broer Willem-Alexander zich voorbereidde op het koningschap, koos Friso juist voor een leven buiten de schijnwerpers.” 

Liefde voor Mabel en afstand van de troon

Ook in zijn privéleven koos Friso zijn eigen weg. In 2003 verloofde hij zich met Mabel Wisse Smit. Rond hun voorgenomen huwelijk ontstond veel ophef, nadat bleek dat de regering niet volledig en juist was geïnformeerd over Mabels eerdere contacten met Klaas Bruinsma. “Mabel zou een dubieuze relatie hebben gehad met Bruinsma, een beruchte crimineel”, legt Annemarie uit. 

Toenmalig premier Jan Peter Balkenende schreef in oktober 2003 aan de Tweede Kamer dat hierdoor het vertrouwen was geschaad. De regering besloot geen toestemmingswet voor het huwelijk in te dienen. “Dat sluit aan bij de wens van het paar om af te zien van hun eerdere voornemen om toestemming aan het parlement te vragen”, zei Balkenende tijdens een persconferentie, hieronder te zien.

Friso en Mabel trouwden desondanks op 24 april 2004. Daardoor verloor Friso zijn plaats in de troonopvolging en was hij niet langer lid van het Koninklijk Huis. Hij bleef wel lid van de koninklijke familie. 

Het verhaal dat het kabinet besloot geen toestemming te geven voor het huwelijk werd tegengesproken. “Jaren later bleek dat Friso zelf geen toestemming wilde vragen voor het huwelijk en dus zelf de keuze had gemaakt om zich terug te trekken uit de lijn van troonopvolging”, vertelt Annemarie.

Het stel vestigde zich in Londen en kreeg twee dochters: Luana, geboren in 2005, en Zaria, geboren in 2006. “Daar leidden ze met hun dochters een relatief rustig leven.”

Het noodlot

In februari 2012 verbleef Friso met de koninklijke familie in het Oostenrijkse Lech, al jarenlang een vaste wintersportbestemming van de Oranjes. “Daar sloeg het noodlot toe.” Op 17 februari ging hij buiten de piste skiën met zijn Oostenrijkse vriend Florian Moosbrugger. Volgens een latere reconstructie van NOS Nieuwsuur gold in het gebied op dat moment lawinewaarschuwingsniveau 4, het op een na hoogste niveau.

Tijdens het skiën kwam een lawine naar beneden. Friso werd meegesleurd en onder de sneeuw bedolven. Volgens de NOS lag hij ongeveer 15 minuten onder de sneeuw voordat hij werd gevonden. Hij moest worden gereanimeerd en werd vervolgens naar een ziekenhuis in Innsbruck gebracht.

Aanvankelijk meldde de Rijksvoorlichtingsdienst dat zijn toestand stabiel was, maar dat hij niet buiten levensgevaar verkeerde. Niet veel later werd duidelijk hoe ernstig de situatie werkelijk was.

Ernstige hersenbeschadiging

Door het langdurige zuurstoftekort had Friso zware hersenbeschadiging opgelopen. Begin maart 2012 werd hij overgebracht naar het Wellington Hospital in Londen, waar hij dichter bij zijn gezin kon worden verzorgd.

Een groot herstel bleef uit. Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst vertoonde Friso vanaf november 2012 tekenen van ‘zeer gering bewustzijn’. In zijn toestand trad daarna geen wezenlijke verandering meer op. Voor Mabel, hun twee jonge dochters en de rest van de koninklijke familie begon daarmee een lange periode van onzekerheid.

In juli 2013 werd Friso vanuit Londen naar Paleis Huis ten Bosch in Den Haag gebracht. Daar overleed hij op 12 augustus 2013 op 44-jarige leeftijd. Volgens het Koninklijk Huis stierf hij aan complicaties als gevolg van de hersenbeschadiging die door het zuurstoftekort na zijn ski-ongeluk was ontstaan.

“Sindsdien heeft Lech voor de koninklijke familie een dubbele betekenis. Het Oostenrijkse dorp is al decennialang hun vaste wintersportbestemming, maar ook is het de plek waar hun leven voorgoed is veranderd”, aldus Annemarie.